Burun Tıkanıklığı Tedavisi
İstanbul

Burun tıkanıklığı sıradan bir şikayet gibi görünür. Çoğu zaman da öyledir: bir soğuk algınlığı, alerjik bir reaksiyon, geçici bir durum. Ama bir hasta "aylardır, hatta yıllardır tıkalı" diyorsa, ya da "bir taraf hep daha tıkalı" diyorsa, ya da "geceleri ağzım açık uyuyorum" diyorsa o zaman olay değişir. Burunda yapısal bir sorun olabilir.

Bu yazı kalıcı veya tekrarlayan burun tıkanıklığının cerrahi tedavisi üzerine. Evde uygulanabilen pratik çözümler arıyorsan burun tıkanıklığına ne iyi gelir yazısı daha uygun olur.

Burun tıkanıklığı ne zaman cerrahi gerektirir?

Her tıkanıklık ameliyat istemez. Aslında çoğu istemez. Ama bazı durumlarda evde yapılabilecek pek bir şey kalmaz:

• Septum deviasyonu (burun içi orta duvarının eğri olması)
• Konka hipertrofisi (burun içi etlerinin aşırı büyümesi)
• Burun polipleri
• Geniz eti (adenoid) büyümesi, özellikle çocuklarda
• Travma sonrası burun yapısı bozulması
• Kronik sinüzit kaynaklı tıkanıklık

Bu durumlarda tıkanıklık ilaçla, spreyle, evde yapılabilecek hiçbir şeyle uzun vadede çözülmez. Çünkü sorun yapısaldır. Cerrahi düzeltme şart.

KBB değerlendirmesi nasıl yapılır?

Bir hasta tıkanıklık şikayetiyle muayeneye geldiğinde, sadece "burnuna bakıp" karar vermek yetmez. Detaylı bir değerlendirme gerekir.

Endoskopik muayene

İnce bir kamera (endoskop) yardımıyla burnun iç yapısı tüm detaylarıyla görüntülenir. Septum eğri mi? Konkalar büyük mü? Polip var mı? Sinüs ağızları açık mı? Bu sorulara endoskopik muayene cevap verir.

Görüntüleme

Sinüs sorunları, polip veya başka yapısal şüpheler varsa bilgisayarlı tomografi (BT) istenir. Yumuşak doku ve kemik yapısını birlikte değerlendirir. Sinüs cerrahisi planlanan vakalarda BT olmadan ameliyat planlanmaz.

Solunum değerlendirmesi

Burnun ne kadar tıkalı olduğunu objektif olarak gösteren testler vardır. Hastanın subjektif şikayeti ile objektif tıkanıklık ölçümü her zaman birebir uyumlu olmaz; bu testler arada köprü kurar.

Yapısal nedenler ve cerrahi tedavileri

Septum deviasyonu — Septoplasti

Burun içindeki orta duvar (septum) eğriyse, hava akışı tek taraflı engellenir. Bu durum doğuştan olabilir, ya da bir travma sonrası gelişebilir. Hasta tipik olarak "bir burun hep tıkalı" der.

Çözüm: septoplasti. Burnun iç kısmından, dışarıdan görünmeyen bir kesiyle yapılır. Eğri olan kıkırdak ve kemik düzeltilir. Burnun dış görünümü değişmez (estetik kaygı varsa septoplasti ile burun estetiği aynı seansta yapılabilir). Ameliyat genellikle 1-1,5 saat sürer, genel anestezi altında yapılır.

İyileşme: 1 hafta dinlenme önerilir. 10 gün içinde sosyal hayata dönüş olur. Tam iyileşme 1-2 ay sürer.

Konka hipertrofisi — Radyofrekans veya konka cerrahisi

Konkalar, burun içinde havayı nemlendiren ve filtreyen yapılardır. Alerji, kronik tahriş veya başka nedenlerle aşırı büyürse hava akışını engeller.

Çözüm: hafif vakalarda radyofrekans (RF) ile konkalar küçültülür. Bu işlem genelde lokal anestezi altında, 10-15 dakikada yapılır. Daha ileri vakalarda mikrodebrider ile cerrahi konka küçültmesi yapılır.

İyileşme: RF sonrası 2-3 günde normal hayata dönüş, cerrahi sonrası 1 hafta.

Burun polipleri — Polip cerrahisi

Polipler, burun mukozasından kaynaklanan, üzüm tanesi gibi sarkan iyi huylu yumuşak doku oluşumlarıdır. Çoğu zaman alerjik veya kronik enflamatuar bir zeminde gelişir.

Çözüm: önce ilaç tedavisi (kortizon, antihistaminikler) denenir. Yeterli gelmiyorsa endoskopik polipektomi yapılır. Polipler endoskopik aletlerle çıkarılır.

Önemli not: polipler tekrar edebilir. Bu yüzden cerrahi sonrası kortizon spreyler veya immün tedavi ile takip şarttır. "Bir kez aldık, bitti" zihniyeti yanıltıcıdır.

Geniz eti büyümesi — Adenoidektomi

Özellikle çocuklarda görülen geniz eti büyümesi, sürekli burun tıkanıklığı, ağız solunumu ve uyku bozukluklarına yol açar. Ayrıca orta kulak iltihaplarına da zemin hazırlar.

Çözüm: adenoidektomi. Geniz eti küçük bir cerrahi işlemle alınır. Çoğu zaman aynı seansta tonsillektomi (bademcik) ile birlikte yapılır. Bademcik ve geniz eti iltihapları sayfasında bu konuyu detaylıca anlattım.

Kronik sinüzit — Endoskopik sinüs cerrahisi

Sinüsler tekrar tekrar iltihaplanıyorsa ve ilaç tedavisi yetmiyorsa endoskopik sinüs cerrahisi gerekebilir. Sinüs ağızları genişletilir, drenaj kanalları açılır, gerekirse polip varsa alınır.

İyileşme: 1 hafta dinlenme, 2-3 hafta düzenli burun yıkama. Tam iyileşme 1-2 ay.

Cerrahi sonrası süreç

Hangi ameliyat olursa olsun ilk hafta en kritik dönemdir. Birkaç temel prensip var:

• İlk 24-48 saat yatak istirahatı, başı yüksekte tutmak
• Burnu temizlemek için sürekli tuzlu su yıkama (cerrahın önerdiği şekilde)
• Hapşırırken ağzı açık tutmak (basıncı düşürmek için)
• Sigara, alkol, baharatlı yiyecek 2 hafta yasak
• Spor, ağır kaldırma 4 hafta yasak
• Burnu sümkürmemek (ilk 2 hafta)

Beklenebilecekler: hafif ağrı (kontrol altında), şişlik, geçici ses değişikliği, koku ve tat alma duyusunda geçici azalma. Bunlar geçer.

Beklenmemesi gereken: aşırı kanama, yüksek ateş, dayanılmaz ağrı. Bu durumlarda derhal hekime başvurmak gerek.

Cerrahi tedavi olmazsa neler olabilir?

Kalıcı burun tıkanıklığını tedavi etmemek küçümsenecek bir şey değil. Yalnızca konfor sorunu değildir:

• Uyku bozulur, uyku apnesi gelişebilir
• Sürekli ağız solunumu çene ve diş yapısını etkiler (özellikle çocuklarda)
• Kronik baş ağrısı, gündüz yorgunluğu
• Konsantrasyon güçlüğü
• Uzun vadede uyku apnesine bağlı kardiyovasküler riskler
• Koku ve tat alma duyularında kalıcı azalma riski

Bu yüzden kronik tıkanıklığı "alışırım" diye geçiştirmek doğru değil. Tedavi edilmesi gereken bir sağlık sorunu.

Hangi cerrahi size uygun?

Bunun cevabı muayene masasında verilir. Tıkanıklığın sebebi nedir, hangi yapısal sorun var, hastanın genel sağlık durumu nasıl, beklentileri neler bunların hepsi bir araya gelir.

Bazı vakalarda tek bir işlem yeter (sadece septoplasti). Bazı vakalarda kombinasyon gerekir (septoplasti + konka radyofrekans + polip cerrahisi aynı seansta). Plan kişiye özeldir.

Op. Dr. Çağatay Ruhi ile iletişime geçerek burun tıkanıklığı için size özel tedavi planı oluşturmak üzere ön görüşme talep edebilirsiniz.

Sık sorulan sorular