Burun Kemiğinde Ağrı ve Şişlik
Neden Olur, Nasıl Geçer? İstanbul

Burun kemiğinde ağrı ve şişlik en sık travma (darbe, spor kazası), sinüzit, alerjik rinit, burun ucundaki kıl kökü enfeksiyonları (vestibülit) ve rinoplasti sonrası iyileşme sürecinden kaynaklanır. Ağrı nedene göre birkaç günde geçebilir ya da haftalarca sürebilir; ateş, yayılan şişlik ya da şekil bozukluğu eşlik ediyorsa KBB muayenesi gerekir.

Burnun üst kısmında bir sızlama, dokununca hassasiyet, aynaya bakınca fark ettiğin küçük bir şişlik. Çoğu insan bu durumla en az bir kez karşılaşır. Çoğu zaman geçici ve basit bir nedene bağlıdır. Ama bazen daha dikkatli olunması gereken bir sinyaldir.

Burun kemiği neden ağrır?

Burun kemiği ağrısının arkasında genelde birkaç ana grup neden vardır:

• Travma ve darbeler
• Sinüs enfeksiyonları (sinüzit)
• Alerjik durumlar
• Burnun deliğindeki enfeksiyonlar (vestibülit, furonkül)
• Rinoplasti sonrası iyileşme süreci
• Nadir nedenler (kist, tümör)

Bunları sırayla ele alalım.

Burun kemiği şişmesi neden olur?

Şişlik aslında vücudun bir savunma mekanizması. Hasar gören ya da iltihaplanan bölgeye kan akışı artar, doku sıvı toplar, sonuçta şişlik ve hassasiyet hissedilir. Burun kemiği bölgesinde bu mekanizmayı tetikleyen birçok faktör var.

Travma ve darbeler

En sık karşılaştığım sebep. Spor yaparken aldığın bir top, gece dönerken yastığa çarpan dirsek, çocuk eliyle bir dürtüş. Hafif darbe bile burun kemiğinin etrafındaki periost denilen ince zarı tahriş edebilir, ödeme yol açar.

Daha sert bir darbede gerçek bir burun kemiği kırığı oluşabilir. Bu durumda morarma, şekil bozukluğu, sürekli kanama gibi belirtiler eşlik eder. Hafif çatlaklar her zaman röntgenle bile görülmez. Ağrı 1-2 hafta sürebilir.

Burun kemiği ince yapılı olan kişilerde veya daha önce travma alanlarda şişlik daha belirgin olur.

Sinüzit kaynaklı ağrılar

Burnun yanlarında, alın ve yanak bölgesinde sinüs adı verilen hava dolu boşluklar var. Bu boşluklar iltihaplandığında (sinüzit olduğunda) içerideki basınç artar. Bu basınç burnun üst kısmında ve burun kökünde ağrı olarak hissedilir.

Sinüzite bağlı burun kemiği ağrısının tipik özellikleri:

• Zonklayıcı bir ağrı
• Öne eğilince artar
• Burun tıkanıklığı eşlik eder
• Sarı veya yeşil burun akıntısı vardır
• Bazen baş ağrısı ve koku alma azalması

Sinüs hastalıklarının daha kapsamlı değerlendirmesi için sinüs hastalıkları ve barotravma yazısı da referans olabilir.

Alerjik rinit

Alerjik kişilerde burun içindeki mukoza şişer, sürekli bir tıkanıklık ve dolgunluk hissi olur. Bu hissedilen "kemik ağrısı" aslında kemiğin kendisinden değil, etrafındaki dokulardaki kronik şişliğe bağlı baskıdan kaynaklanır.

Sürekli sümkürme ve burnu çekme de burnun derisinde tahriş yapıp hassasiyet yaratır. Özellikle polen sezonunda hastalarımızdan en sık duyduğumuz şikayet bu. Alerji kaynaklı tıkanıklığı yönetmek için burun tıkanıklığına ne iyi gelir yazısındaki öneriler yardımcı olur.

Nazal vestibülit ve furonkül (burun deliği enfeksiyonu)

Burun deliğinin hemen iç kısmında (vestibül denilen bölge) kıl kökleri var. Burnu sık karıştırmak, kılları cımbızla almak ya da hijyenik olmayan şekilde temizlemek bu kıl köklerinin enfekte olmasına yol açar.

Sonuç: burun deliğinin girişinde ağrı, dokununca artıyor, bazen bir sivilce benzeri küçük kabarcık görülüyor. Bu durum "burun ucuna dokununca acıyor" şikayetinin en sık nedeni.

Önemli not: Bu bölge "tehlikeli üçgen" denilen yüz alanında. Buradaki enfeksiyonlar ihmal edilirse hızlıca yayılıp ciddi durumlara yol açabilir. Şişlik büyüyorsa, ateş varsa veya ağrı artıyorsa doktora başvurmak şart.

Burun estetiği sonrası ağrı ve şişlik

Rinoplasti geçirmiş hastalarımızda burun sırtında baskı hissi ve sızlama çok yaygındır. Bu durum dokulardaki iyileşme, ödem ve sinir hassasiyetiyle ilgili. Çoğu zaman 3-6 ay içinde belirgin azalır, tam iyileşme 1 yıla kadar uzayabilir.

Burun ucundaki şişlik ise en geç iner. "Burnumun ucu hâlâ büyük, böyle mi kalacak?" sorusu hastalarımızın en sık endişesi. Cevap: hayır, kalmaz. Sabırlı olmak gerekiyor. Rinoplasti sonrası şişlik sürecinin ayrıntılı takvimi için rinoplasti sonrası şişlik süreci yazısı takip edilebilir.

Nadir nedenler: kistler ve tümörler

Çok nadir olmakla birlikte burun kemiklerinde iyi huylu kistler ya da tümörler görülebilir. Bu durumlarda belirgin, sürekli bir şişlik ve geçmeyen bir ağrı olur. Genellikle şişliğin üzerindeki cilt gergin ve hafif kızarıktır. Böyle bir durumda KBB uzmanı muayenesi şart.

Burun ucuna dokununca acıyor: ne anlama gelir?

Bu çok sorulan bir şikayet. Sebebi genellikle üç gruptan birinde:

1. Burun deliğinde küçük enfeksiyon (vestibülit, furonkül). En sık neden. Ağrı tek taraflı ve genelde sivilce benzeri bir kabarcıkla birlikte.
2. Unutulmuş bir travma sonrası hassasiyet. Geçmişte yaşanmış küçük bir darbe iyileşmiş gibi görünse de bölgede uzun süreli hassasiyet kalabilir.
3. Rinoplasti sonrası dokulardaki hassasiyet. Ameliyat geçirenler için ay/yıl içinde dokunma hissi yavaşça düzelir.

Eğer dokununca acı tek taraflı, artıyor ve şişlik var ise enfeksiyon olasılığı yüksek. Ateş eşlik ediyorsa antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Burun kemiği şişliği kaç günde iner?

Süre nedene göre değişir:

• Hafif travma: 5-7 gün belirgin azalma, 2 hafta tam iyileşme
• Burun kırığı: 2-3 hafta belirgin azalma, 4-6 hafta tam iyileşme
• Rinoplasti sonrası: İlk hafta yoğun, 1 ayda yaklaşık %70'i iner, kalan ödem 6-12 ay sürebilir
• Sinüzit: Tedaviyle 1-2 haftada düzelir
• Vestibülit/furonkül: Antibiyotikle 5-10 günde geçer
• Alerjik şişlik: Alerjen ortadan kalkmazsa sürekli olabilir, antihistaminik ile kontrol edilir

Hızlı tanı tablosu: Hangi belirti hangi nedene işaret eder?

Aşağıdaki tablo, burun kemiği ağrısı ve şişliğinin eşlik eden belirtilere göre en olası nedenini ve aciliyetini özetler. Kesin tanı için muayene şarttır; bu tablo sadece yönlendiricidir.

Burun ağrısı mı, baş ağrısı mı? Nasıl ayırt edilir?

Hastaların bir kısmı burnunda ağrı sandığı şikayetin aslında baş ağrısı ya da sinüs ağrısı olduğunu fark eder. Ayırt etmek için üç basit kriter kullanırım:

• Lokasyon: Gerçek burun kemiği ağrısı burun sırtında, iki göz arasında ya da burun ucundadır; parmakla üzerine bastığında ağrı belirginleşir. Baş ağrısı daha yaygın, dağınık ve bastırmayla değişmez.
• Dokunma testi: Burun sırtının üzerine iki parmağınla 5 saniye hafifçe bastır. Ağrı artıyorsa kaynak burun bölgesidir. Değişmiyorsa sinüs ya da baş ağrısı daha olasıdır.
• Pozisyon değişikliği: Öne eğilince ağrı belirgin artıyorsa sinüzit yönünden değerlendirmek gerekir; postür değiştirmekle değişmeyen ağrı daha çok burnun kendisinden kaynaklanır.

Baş ağrısı eşlik ediyorsa ve 7-10 günden uzun sürüyorsa KBB muayenesi hem burun hem sinüsleri birlikte değerlendirir.

Çocuklarda burun kemiği ağrısı ve şişliği

Çocuklarda en sık görülen nedenler yetişkinlerden farklıdır. Oyun sırasında alınan darbe en başta gelir; çocuk şikayetini tam ifade edemeyeceği için ebeveyn genellikle gözle görülür bir şişlik ya da çocuğun burnuna sürekli dokunması dikkat çeker. İkinci sık neden burun karıştırma alışkanlığına bağlı mukozal tahriş ve küçük enfeksiyonlardır. Üçüncü ve atlanmaması gereken neden burun içine yerleştirilmiş yabancı cisimdir; tek taraflı burun akıntısı, kokulu akıntı ve tek taraflı tıkanıklık varsa mutlaka değerlendirilmelidir. Çocuğun burnunda şişlik gözle görünüyorsa veya 48 saat içinde geçmiyorsa KBB muayenesi önerilir.

Burunda şişlik ve ağrı nasıl geçer? Evde yapabileceklerin

Sebebine göre değişse de bazı temel önlemler iyileşmeyi hızlandırır:

• İlk 48 saatte soğuk kompres (özellikle travma sonrası)
• Başını yüksekte tutarak uyumak
• Buruna baskı yapmamak, sümkürmemek
• Bol su, tuzlu ve işlenmiş gıdadan kaçınmak
• Burun karıştırmamak, kılları cımbızla almamak
• Aşırı sıcak ortamlardan uzak durmak
• Sigara ve alkolden uzak durmak

Bu tedbirler hem ödemi azaltır hem hassasiyeti kontrol altına alır.

Ne zaman doktora gitmek lazım?

Çoğu burun ağrısı ve şişliği basit nedenlere bağlıdır ve birkaç günde geçer. Ama şu durumlarda bir KBB uzmanına başvurmak gerekir:

• Şişlik 7-10 günden uzun sürdüyse
• Ağrı giderek artıyorsa
• Yüksek ateş (38°C üzeri) eşlik ediyorsa
• Burun şeklinde belirgin bozukluk varsa
• Göz çevresinde morarma ya da şişlik gelişmişse
• Burundan yeşil veya kanlı akıntı geliyorsa
• Şiddetli baş ağrısı veya görme bulanıklığı varsa
• Burun girişindeki kabarcık büyüyor ya da yayılıyorsa

Burun girişindeki enfeksiyonlar (vestibülit, furonkül) hassas bir bölgede olduğu için ihmal edilmemeli. Erken tedavi hem daha hızlı iyileşme hem komplikasyonların önlenmesi açısından kritik.

Son olarak

Burun kemiğinde ağrı ve şişlik gündelik hayatta sık karşılaşılan bir durum. Çoğu zaman geçici ve hafiftir, basit önlemlerle birkaç günde geçer. Ama uzayan, ilerleyen ya da farklı belirtilerin eşlik ettiği durumları ihmal etmemek gerekir.

Burnunda uzun süredir geçmeyen bir ağrı veya şişlik varsa, ya da rinoplasti sonrası iyileşme sürecinde endişelendiren bir durumla karşılaştıysan, KBB değerlendirmesi her zaman doğru olur.

Op. Dr. Çağatay Ruhi ile iletişime geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular